شنبه 30 تير 1397 - 2018 ژولاي 21 - 9 ذيقعده 1439
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 27984

هدف قرب است نه کسب قدرت

اعتکاف مسلخ تنبلی ها است

اعتکاف مسلخ تنبلی ها است البته باید فضای آن مملو از معنویت و نورانیت و خدمت به همسفران این سلوک معنوی باشد و در این صورت این اردوی جهادی می تواند جلوه معنوی و عمرانی داشته باشد.

ریاضتی معنوی برای خلق حماسه سیاسی اجتماعی اعتکاف مسلخ تنبلی ها است البته باید فضای آن مملو از معنویت و نورانیت و خدمت به همسفران این سلوک معنوی باشد و در این صورت این اردوی جهادی می تواند جلوه معنوی و عمرانی داشته باشد.

خبرگزاری شبستان: فرا رسیدن فصل اعتکاف و همراه شدن آن با حضور پرشور اقشار مختلف به ویژه نسل جوان در مساجد فرصتی را فراهم آورد تا درباره چرایی تاکید اسلام به این عبادت خاص در عین دعوت به جمع گرایی تامل کنیم و تفاوت های آن با رهبانیت در برخی ادیان و فرق و عرفان های نوظهور را دریابیم. از این رو با حجت الاسلام والمسلمین علی سرلک، عضو هیئت علمی دانشگاه در این باره به گفتگو پرداختیم که در ذیل می آید:

عبادات در دین اسلام چه جایگاهی دارد و آیا در آن فردگرایی مورد تاکید است یا حضور داشتن در جمع؟ در نگاه اسلامی و تفکر ناب دینی انسان برای رسیدن به کمال و بلوغ همراه با تعادل و جهت گیری آفریده شده است، یعنی انسان علاوه بر آنکه باید به تعادل برسد باید ابعاد وجودی خویش را در مسیر هدفی خاص هزینه کند که تاکید قرآن "والذین جاهدوا فینا" متضمن این تاکید است یعنی تلاش و هدف در کنار یکدیگر. به عبارت دیگر، فتح این قله (قرب و انس با خدا) در فرهنگ قرآنی میسر نمی شود مگر از طریق معاشرت با مخلوقات و قرار گرفتن در پیچ و تاب شرایط زندگی همچون تجارت، ازدواج، فرزندداری و ... البته از مسیر صحیح. از این رو اسلام با عزلت و کناره گیری و رهبانیت برای کمال موافق نیست و در آن جنبه گروهی عبادات مورد تاکید است، آنچنان که برای اقامه نماز به جماعت ثواب بسیار در نظر گرفته شده است به ویژه اگر بیش از 10 نفر باشند دیگر انس و جن توان محاسبه ثواب آن را ندارند، کنگره عظیم حج با حضور جمیعت چندین میلیون نفری در کنار خانه خدا آنهم در زمانی مشخص و تاکید بر صله رحم و الفت مسلمین با یکدیگر نیز برای این مهم بوده است. به طور کلی اهمیت جمعی بودن عبادات تا جایی است که در تعابیر دینی آمده بهترین شما کسانی هستند که دوستان بیشتری دارند همچنین در قرآن آمده است "انما المومنون اخوه". باید توجه داشت همه این تعابیر برای رسیدن به روح کمال از معبر با هم بودن و ید واحد بودن است، وقتی قرآن می فرماید:"واعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا" از این رو است که از تکروی ها و خودمحوری ها به عنوان مانعی در فتح این قله رفیع (قرب الهی) نهی و داشتن روح جمعی در عبادات راهکار کسب کمالات معرفی شود. به طور کلی فلسفه اصلی تشکیل حکومت اسلامی به عنوان سازوکار هدایت جمعی، این است که انسان در چنین چارچوب و فرآیندی به هدف اصلی خود که همان قرب الهی است نائل می شود و غیر از این معبر، جامعه و انسان رشدی کاریکاتوری داشته و تمامی ابعادش رشد نمی کند.

 

چرا علی رغم این همه تاکید بر داشتن روحیه جمعی حتی در عباداتی همچون نماز، اعتکاف مورد تاکید اسلام قرار دارد؟ در این میان اعتکاف جایگاهی ویژه دارد و با تامل در طراحی و احکام آن روح وظیفه شناسی و لبریز کردن انگیزه ها برای خدمت رسانی اجتماعی را در می یابیم، اینکه در احکام حتی مشایعت مسافر و عیادت بیمار دیده می شود ثابت می کند که اعتکاف به معنای رها کردن مسئولیت ها نیست، در حقیقت اعتکاف خلوت گزینی روشن بینانه همراه با مسئولیت طلبی است به عبارت دیگر هم خلوت دارد، هم روشن بینی در سایه افزایش اخلاص و انگیزه ها نه ترویج روحیه بی مسئولیتی! از این رو است که رهبانیت مسئولیت گریزانه به لحاظ محتوا با آنچه در اسلام به عنوان اعتکاف توصیه شده ماهیتا متفاوت است، ما در اعتکاف شخص معتکف را پر از وظایف عمومی می یابیم و او با اعتکاف ریاضت معنوی را برای پیروزی در حماسه های سیاسی اجتماعی تمرین می کند. بنابراین، فضای اعتکاف به ویژه برای نسل جوان علی رغم جمع طلبی های این گروه سنی خاص جذاب و دوست داشتنی است و دیده می شود که جوانان وظیفه گرا، آرمان گرا و مسئولیت پذیر بیشترین گرایش را به اعتکاف دارند چراکه اعتکاف حماسه آفرین است نه ظریفت کش، تخدیرگرا و بی رگ و ریشه کردن. اعتکاف مسلخ تنبلی ها است البته باید فضای آن مملو از معنویت و نورانیت و خدمت به همسفران این سلوک معنوی باشد و در این صورت این اردوی جهادی می تواند جلوه معنوی و عمرانی داشته باشد. باید توجه داشت که به برکت انقلاب اسلامی و با هدایت امام راحل و رهبری و توصیه های ایشان بر این مهم، می توان از این اردو مطلوب ترین استفاده ها را داشت.

با عنایت به آنچه درباره ویژگی ها و آثار اعتکاف اشاره داشتید، چه تفاوتی است میان اعتکاف اسلامی با عزلت و رهبانیت در برخی فرق و عرفان های نوظهور؟ ما در اعتکاف درپی ساخت جامعه از رهگذر ساخت خویشتن هستیم چراکه معتکف می آموزد راه سیر و سلوک او از جامعه سازی و مسئولیت پذیری است، اما در رهبانیت ها و عرفان های نوظهور اگر ذکر و فکری است برای حیرت افکنی فردی و دستیابی به تجربه فردی و خاص شخصی است آنهم با انقلاب های روحی که معلوم نیست چقدر واقعی است و چقدر تخیلی! اما معتکف چون دغدغه اجتماعی دارد به این گوشه نشینی روی می آورد در حالی که در فرق و عرفان های نوظهور فرد به گوشه نشینی و عزلت روی می آورد تا انرژی مثبت کسب کند و در این حال دغدغه ای جز خود ندارد اما معتکف با دغدغه جمعی به این اردوی جهادی روی می آورد. در این فرقه ها با اوراد و اذکار، حقیقتی به دست نمی آید چراکه سیر من الخلق الی الحق (از ما تا خدا) را باید با مناسبات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بر اساس رضای خدا پیمود. اما رهبانیت ها فرد را از این مناسبات دور می کند و اگر او را به جایی برساند چیزی جز سراب و خیال نیست؛ ممکن است بعضی مثل مرتاض ها و دیویدکاپرفیلد تصرفاتی در طبیعت کنند اما این تصرفات در عرض است نه در طول و عمق هستی و طبیعت همچون تکان دادن و عبور از دیوار و ... به عبارت دیگر در رهبانیت و مرتاض گری ها انسان به قدرت می رسد نه قرب، آنهم از نوع متافیزکیش اما در اعتکاف انسان ها به قرب می رسند از این رو معتکف درپی قدرتی فوق العاده نیست بلکه برای او رضای خدا، انس با او و توبه از گناهان اهمیت دارد، در حالی که در عرفان های نوظهور مسئله خود شخص، قدرت و ثروت و ... است. بین اعتکاف و عبادات دینی که ریشه در وحی دارند نه در اخراعات و ابداعات انسانی و ماثور هستند اصلی ترین تفاوت در تهی شدن از خواسته ها و هواهای نفسانی و توجه به مسئولیت های اجتماعی و آماده شدن برای خدمت به خلق و خدا است اما در عرفان های نوظهور دعوت به خود می کنند نه خدا حتی اگر ذکر بگویند بدون هدایت الهی بوده و بدعت و اختراع شخصی همراه است؛ البته خدا عادل است و او تصمیم می گیرد به کارآیی چیزی، اگر به عنوان مسبب الاسباب نخواهد آنها حتی با چنین اقداماتی هم نمی توانند قدرت کسب کنند.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
دعای فرج